O ile Florencja to największe skupisko włoskiego renesansu, to położona niedaleko niej Siena uważana jest za jedno wielkie muzeum gotyku. Wspaniały zespół zabytków sakralnych i świeckich kryje w swoich wiekowych murach pamiątki bogatej historii oraz dzieła sztuki.

Siena to najlepszy przykład średniowiecznego, włoskiego miasta, które w cudowny sposób zostało przeniesione do współczesności. Chodząc po jej wąskich, brukowanych ulicach, wśród zwartej zabudowy wdychamy powietrze przesiąknięte historią i prawdziwą, toskańską atmosferą.

Krótka historia

Według legend Sienę założyli synowie Remusa (Senio i Aschio), którzy schronili się w tutejszych górach uciekając przed Romulusem. W herbie miasta umieszczono godło ich rodu, czyli karmiącą wilczycę, której liczne posągi znajdziemy dziś porozstawiane po całym mieście.

Większy ośrodek miejski rozwinął się tu w I w. p.n.e. jako wojskowa kolonia rzymska. W XII wieku Siena była już ważnym, bogacącym się miastem handlowym, które konkurowało z pobliską Florencją. W kolejnym wieku, pod rządami mieszczańskiej Rady Dziewięciu powstały najwspanialsze budowle sieneńskiego gotyku – katedra, Piazza del Campo i Palazzo Publico. Wtedy to Siena nabrała wyjątkowego kształtu, który możemy podziwiać do dziś.

W XIV wieku w wyniku dżumy zmarło tu dwie trzecie ludności (ze 100 tys. mieszkańców!). Miasto nigdy już nie odzyskało dawnej świetności i powoli chyliło się ku upadkowi. Ostatecznie poddane zostało władzy florenckich Medyceuszy.

Ulice Sieny

Zwiedzanie miasta

Siena to jedno z najbardziej oryginalnych, włoskich miast. Położona jest na trzech wzgórzach, więc trzeba trochę wysiłku, aby ją całą zobaczyć (a zwiedza się ją tylko i wyłącznie pieszo). Różnica poziomów powoduje nie tylko obecność stromych uliczek i placów, ale przede wszystkim możliwość podziwiania zapierających dech w piersiach widoków na zabudowę miejską.

Wbrew swojej światowej sławie Siena jest miastem stosunkowo niewielkim (niewiele ponad 50 tys. mieszkańców), a mimo to uważana jest za prawdziwą perłę architektury i symbol Toskanii. Jej najważniejsze miejsca oraz zabytki można zwiedzić w jeden dzień.

Widok na Bazylikę św. Dominika od strony Fontebrandy

Pierwsze kroki

Jeśli nie macie wynajętego samochodu (tak jak my), to najprawdopodobniej Wasze pierwsze kroki postawicie w Sienie na dworcu kolejowym. Po wyjściu z jego budynku skierujcie się naprzeciwko w stronę galerii handlowej Porta Siena. Po wejściu do galerii wjedźcie na najwyższe piętro, gdzie znajduje się wyjście (po przeciwnej stronie) prowadzące do miasta.

Spacer stąd do Bazyliki św. Dominika zajmie Wam około pół godziny (1,5 km). Po drodze idąc wzdłuż Viale Vittorio Emanuele II i dalej Via Camollía przechodzimy przez Porta Camollía – jeden z historycznych portali w średniowiecznych murach Sieny. Po około 600 metrach za bramą skręcamy w prawo, w Via Sasso di S. Bernardino i dalej w lewo, w Viale Federigo Tozzi. Ta z kolei przechodzi w Viale Curtatone, która zaprowadzi nas wprost na plac przy…

Posąg wilczycy. Jeden z wielu w mieście.

Bazylika św. Dominika

Budowla powstała w latach 1226-1265 i do dziś jest największym kościołem w Sienie, a jego prosta, potężna bryła przypomina nieco zamek. Wzniesiono go z czerwonej cegły, z wyniosłą dzwonnicą po lewej stronie.

Bryła bazyliki

Portal wejściowy

Świątynia ma układ halowy i nie posiada żadnych kolumn we wnętrzu, co jeszcze bardziej podkreśla jej rozmiary, ale też wprowadza wrażenie pustki. Ołtarze boczne przylegają ściśle do ścian, a w niektórych z nich umieszczono relikwie św. Katarzyny Sieneńskiej. W środku obowiązuje bezwzględny zakaz robienia zdjęć.

  • Wstęp bezpłatny

Wejście do krypty św. Dominika

Po wyjściu z bazyliki skręćmy w prawo. Przechodząc wzdłuż jej murów mijamy najpierw zejście do krypty św. Dominika. Kręta Via Camporegio doprowadzi nas na najlepszy taras widokowy na zabudowę Sieny – Terrazza Panoramica vicolo Campaccio.

Bazylika widoczna z okolic tarasu

Po przejściu tarasu udajemy się dalej Vicolo Campaccio, która przebiega w korytarzu pod jedną z kamienic i wiedzie nas na dziedziniec…

Santuario Casa di Santa Caterina

Sanktuarium zostało utworzone w domu, w którym św. Katarzyna mieszkała z rodziną (a miała 24 rodzeństwa!). Pokoje już w XV wieku przekształcono w kaplice, a dolną izbę, w której mieszkała święta, pozostawiono pustą, lecz ozdobiono w XIX wieku freskami.

  • Wstęp bezpłatny, obowiązuje zakaz fotografowania
  • Godziny otwarcia: od marca do listopada 9.00-18.30; od grudnia do lutego 10.00-18.00

Dziedziniec sanktuarium

Arkady

Kim była święta Katarzyna ze Sieny?

Urodzona w 1347 roku Caterina Benincasa była świecką dominikanką i mistyczką, która po latach została obwołana świętą i patronką Europy. Urodziła się jako jedno z 25 dzieci, w zwykłej rodzinie mieszczańskiej w Sienie. W wieku 17 lat przystąpiła do tercjarzy dominikańskich (zakonu świeckiego). W domu prowadziła życie ascetyczne, pomagając jednocześnie biednym i chorym. Często też prowadziła posty, w czasie których jedynym jej pokarmem była komunia.

Pomimo młodego wieku i niskiej pozycji korespondowała z możnymi ówczesnego świata, dopominając się o pokój między włoskimi republikami i reformę życia religijnego. Angażowała się w sprawy Kościoła oraz problemy polityczne Europy. Podobno za jej namową papież Grzegorz XI powrócił do Rzymu z niewoli awiniońskiej.

Zmarła w wieku 33 lat, a jej ciało spoczywa w bazylice Santa Maria sopra Minerva w Rzymie, zaś głowa pozostała w kościele św. Dominika w Sienie. 80 lat po śmierci Katarzyna została kanonizowana, a w 1970 r. papież Paweł VI nadał jej tytuł doktora kościoła jako trzeciej kobiecie w historii.

Święta Katarzyna

Po wyjściu z sanktuarium kierujemy się Via Santa Caterina, która wiedzie nas w dół.

Fontebranda

Pierwsze wzmianki o fontannie w tym miejscu pochodzą z 1081 roku, lecz w obecnej postaci wzniesiona została w XIII wieku, na zlecenie Cechu Wełniaczy. W rzeczywistości są to trzy fontanny zamknięte w ceglanych murach umieszczonych we wnętrzu wzgórza. Obudowę stanowi trzyprzęsłowa loggia ze sklepieniem, o trzech arkadach.

Średniowieczna sadzawka przeznaczona była głównie na użytek tkaczy sieneńskich oraz praczek. Podobno tutejsza woda była krystalicznie czysta. Dziś można w niej zobaczyć kolorowe rybki.

Fontebranda

Woda pod sklepieniem

Z placu przed fontanną idziemy na wschód Via Fontebranda, prowadzącą w górę. Pod koniec przechodzimy tunelem pod przecinającą ją Via Diacetto. Na samym końcu Via Fontebranda skręćmy nieco w prawo, a oczom naszym ukaże się widok na główny plac miasta.

Widok na Piazza del Campo

W drodze na plac

Piazza del Campo

Wizytówka Sieny i jeden z najwspanialszych placów średniowiecznej Europy został stworzony w XIII wieku i wybrukowany czerwoną cegła. To także jeden z najbardziej niesamowitych placów jaki widzieliśmy – pochylony ku słońcu i podzielony na 9 części, promieniście niczym muszla. Ilość części symbolizuje członków Rady Dziewięciu, która postanowiła wytyczyć nowy plac w miejscu dawnego rzymskiego targowiska.

Palazzo Pubblico

Przy górnej krawędzi Piazza del Campo zobaczymy fontannę zwaną Fonte Gaia (Sadzawka Radości). Jej obecna obudowa jest ledwie kopią dzieła z XV wieku – oryginał, podniszczony przez spływającą przez wieki wodę, zobaczyć można w Muzeum Santa Maria della Scala.

Promienie rozchodzące się po placu

Fonte Gaia

U dołu placu, w miejscu gdzie zbiegają się promienie „muszli”, jest wejście do gotyckiego ratusza, czyli Palazzo Pubblico. Wzniesiono go w XIV wieku z czerwonej cegły i trawertynu, jako siedzibę władz miasta. Obecnie stworzono tu Museo Civico, dokumentujące historię Sieny.

Dobudowana przy pałacu wieża Torre del Mangia ma wysokość 102 metrów. Niegdyś służyła jako dzwonnica – jej dzwon obwieszczał zakończenie dnia roboczego, a także otwieranie i zamykanie bram miasta.

Ciekawostką jest fakt, że władze świeckie przy wznoszeniu wieży chciały dorównać władzom kościelnym – wysokość Torre jest porównywalna z wysokością pobliskiej katedry.

  • Godziny otwarcia muzeum i ceny biletów znajdziecie na tej stronie;
  • Za darmo można wejść na dziedziniec Palazzo Pubblico;
  • Wejście na wieżę kosztuje 10 €, w sezonie w godz. 10.00-19.00, zimą do 16.00.

Dziedziniec

Torre del Mangia widoczna z dziedzińca

Arkady Palazzo Pubblico

Widok na dziedziniec

Fragment Capella di Piazza, przy Palazzo Pubblico

Palio (di Siena) to tradycyjny, sieneński festyn na cześć Matki Boskiej, którego korzenie sięgają średniowiecza. Jego kulminacyjnym momentem jest wyścig konny rozgrywany 2 lipca oraz 16 sierpnia o godz. 19.00 na głównym placu, Piazza del Campo. Gonitwą żyje całe miasto oraz tysiące przybywających tu turystów, a zwycięstwo w wyścigu oznacza nie tylko dumę dla jeźdźca, ale też prestiż dla contrady, z której pochodzi.

Opuśćmy plac idąc w tę samą stronę, z której przyszliśmy. Po schodkach na Costa Barbieri skręćmy w lewo w Via di Città, a z niej od razu w prawo, w Via dei Pellegrini. Po niecałych 100 metrach wpada ona na Piazza San Giovanni, skąd marmurowe schody zaprowadzą nas w górę wprost ku wejściu do drugiego z najważniejszych placów w Sienie.

Piazza del Duomo

Plac wokół katedry nazywany jest „sieneńskim akropolem” z powodu nagromadzenia w tym miejscu zabytków klasy zerowej. Najwspanialszym z nich jest oczywiście katedra (o której więcej już za chwilę). Naprzeciw jej głównego wejścia zobaczymy budynek dawnego szpitala Santa Maria della Scala, w którym przed wiekami opiekowano się sierotami, bezdomnymi i pielgrzymami. Był to jeden z najstarszych szpitali na świecie – najstarsze wzmianki w dokumentach mówią, że istniał już w 1090 roku. Dziś w jego murach funkcjonuje muzeum oraz kasa biletowa do świątyni.

Poza dawnym szpitalem, po wschodniej stronie katedry znajdują się pozostałości po wielkim projekcie, który zakładał rozbudowę świątyni do niebotycznych rozmiarów. Niedokończony budynek daje nam mgliste pojęcie o tym, jak mogłaby wyglądać największa (ówcześnie) katedra na świecie, gdyby nie epidemia dżumy, która wybuchła w 1348 roku i uniemożliwiła rozwój inwestycji pogrążając całe miasto w chaosie.

Duomo – katedra Santa Maria Assunta

Zbudowana w latach 1215-1264 katedra jest niewątpliwie jedną z najpiękniejszych świątyń we Włoszech. Założeniem jej twórców było stworzenie budowli, która przyćmi florencką Duomo, dlatego pracowali nad nią najznakomitsi włoscy artyści – Giovanni Pisano (projekt fasady), Michał Anioł czy Donatello (rzeźby).

Detale fasady

Rzeźby w okolicy wejścia

Fasada katedry

To, czym obecnie Santa Maria Assunta wygrywa z katedrą we Florencji, jest wnętrze – sklepienie malowane w złote gwiazdy na błękitnym tle, bogate ołtarze, kazalnica z marmuru, a przede wszystkim kunsztowna posadzka złożona z segmentów przedstawiających sceny historyczne lub biblijne, które powstawały na przestrzeni 200 lat (XIV-XVI w.).

Nawa główna

Między kolumnami

Kazalnica

Fragment posadzki

Z katedry jest także przejście do zachwycającej Libreria Piccolomini, która miała być pomieszczeniem do przechowywania licznych ksiąg papieża Piusa II. Na początku XVI wieku wszystkie ściany pokryto kolorowymi freskami, przez co często porównuje się ją do Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie. Sali strzeże marmurowa rzeźba Trzech Gracji.

Trzy Gracje

Transept

Ołtarz główny

Pod kopułą

Posadzka w nawie głównej

Bilety wstępu do katedry sprzedawane są w kilku pakietach:

  • Najprostszy pakiet obejmuje wstęp do katedry oraz Libreria Piccolomini. W zależności od sezonu turystycznego cena waha się od 5 do 8 €. Najdroższe bilety są wtedy, gdy cała posadzka jest odsłonięta i dostępna dla turystów.
  • Pakiet: katedra + Libreria Piccolomini + Baptysterium + krypta + Muzeum dell’Opera – od 8 do 15 euro.
  • Pakiet: katedra + Libreria Piccolomini + Baptysterium + krypta + Muzeum dell’Opera + wejście na dach katedry – 20 €.

Ze szczegółową rozpiską cennika (z datami, od których uzależniona jest cena biletu) zapoznacie się na tej stronie. Bilety można kupić również online.

Z placu katedralnego wracamy ulicą Via dei Pellegrini do Via di Città, w którą skręcamy (w lewo). Po około 100 metrach dojdziemy do kolejnego punktu naszej wycieczki…

Loggia della Mercanzia

Znajdująca się w pobliżu Piazza del Campo loggia została wzniesiona w XV wieku jako przedłużenie oraz ozdoba Palazzio della Mercanzia. Składa się ona z trzech łuków na bogato zdobionych filarach, przystrojonych pięcioma posągami przedstawiającymi św. Piotra i Pawła oraz trzech starożytnych świętych patronów miasta (San Savino, Sant’Ansano i San Vittore). Sklepienie zdobią freski i stiuki, częściowo zmienione w XIX podczas ich renowacji.

Sklepienie loggi

Z Via di Città skręcamy w kierunku północnym, w Via Banchi di Sopra. Jest to główny deptak historycznej części Sieny. Prowadzi nas wprost na Piazza Tolomei, przy którym zobaczymy Palazzo Tolomei – jedną z najstarszych rezydencji szlacheckich w mieście. Ta gotycka budowla była niegdyś siedzibą bankierskiego rodu Tolomei.

Pośrodku placu wznosi się kolumna z legendarną wilczycą oraz Romulusem i Remusem, a po wschodniej jego stronie – kościół św. Krzysztofa.

Piazza Tolomei

Z placu ruszmy dalej, na północ, wzdłuż Banchi Sopra, po czym skręcamy w prawo, w Via dei Rossi. Ta z kolei po niecałych 300 metrach zaprowadzi nas do…

Basilica di San Francesco

Kościół powstał w latach 1228-1255 w stylu romańskim. W XIV wieku został rozbudowany i zmieniony na styl gotycki. Ogromny, surowy kościół wnętrzem przypomina bazylikę św. Dominika – wielką halę, pozbawioną kolumn.

  • Wejście bezpłatne. W środku obowiązuje zakaz robienia zdjęć.

Jeśli macie dość czasu, by poszwendać się trochę po mieście, warto zajrzeć na jeden z ciekawszych sieneńskich placów, na końcu  Via Banchi di SopraPiazza Salimbeni. Ponadto polecamy przejść się do Palazzo Chigi Saracini – prestiżowej Akademii Muzycznej, z niesamowitym dziedzińcem, z zachowaną studnią oraz sklepieniem pokrytym freskami.

Sklepienia na dziedzińcu

Dwukolumnowa studnia

Sieneńskie contrady

Już w czasach średniowiecznych dokonano podziału miasta na 17 dzielnic nazywanych contrada. Każda z nich miała własny kościół i plac, na którym toczyło się życie społeczne dzielnicy. Każda posiadała też własną armię, która w razie czego miała za zadanie chronić daną część Sieny przede wszystkim przed najeźdźcą z Florencji.

Trwający do dziś podział sprawia, że mieszkańcy są z sobą bardzo zżyci, jako 17 wielkich rodzin żyjących razem w obrębie jednego miasta. Przynależność do danej contrady wpływa na życie Sieneńczyków – po narodzinach są chrzczeni na terenie swojej dzielnicy i tu spoczywają po śmierci.

Jeżozwierz widoczny na latarni

Gęś w oknie

Poszczególne contrady oznaczone zostały symbolami, które możemy do dziś zobaczyć na murach miejskich i ścianach domów, a są to: Gąsienica (Bruco), Smok (Drago), Orzeł (Aquila), Las (Selva), Żyrafa (Giraffa), Gęś (Oca), Baran (Valdimontone), Sowa (Civetta), Pantera (Pantera), Jeżozwierz (Istrice), Muszla (Nicchio), Wilczyca (Lupa), Ślimak (Chiocciola), Wieża (Torre), Żółw (Tartuca), Jednorożec (Leocorno), Fala (Onda).

Chodząc po ulicach miasta zwróćmy uwagę na drobne detale, na których znajdziemy powyższe symbole – dzięki temu możemy się dowiedzieć, na terenie której z dzielnic obecnie przebywamy.

Contrada gęsi

Studnia na dziedzińcu

Dojazd do Sieny

Jeśli lądujecie w Pizie, to do Sieny najprościej dostaniecie się pociągiem osobowym Trenitalia. Pociągi w tym kierunku odjeżdżają z dworca centralnego w Pizie średnio co ok. 25 minut. Podróż (z przesiadką w Empoli) trwa ok. 1 godz. i 45 minut, a bilet kosztuje 10,90 € (cena biletu jest stała).

Z kolei bezpośrednie pociągi na trasie Florencja – Siena kursują średnio co godzinę. Przejażdżka trwa ok. 1,5 godz., a za bilet zapłacicie 9,50 €.

Szczegółowe rozkłady jazdy wraz z cenami biletów znajdziecie tutaj.