Krzywa wieża w Pizie to niewątpliwie jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków na świecie. Jednak niewielu ludzi wie, że wieża stanowi jedynie element wspaniałego zespołu zabytków, wzniesionego na obszarze nazwanym Placem Cudów.

Pizę zwiedza się bardzo przyjemnie – część ulic wyłączona jest z ruchu samochodowego, ale, co dla nas najważniejsze, wszędzie można dojść pieszo, bez pośpiechu i zmęczenia, a większość wartych uwagi zabytków skupionych jest właściwie w jednym miejscu. Wystarczy zatem jeden dzień, by obejść Pizę wzdłuż i wszerz.

Katedra Santa Maria Assunta

Krótka historia

Drobna osada założona nad rzeką Arno, prawdopodobnie przez Etrusków, stała się ważnym portem  w czasach rzymskich. Początek jej złotej ery przypada na X wiek, kiedy była znaczącą republiką morską, rywalizującą z Genuą i Wenecją. U szczytu swojej potęgi Piza prowadziła handel z państwami Orientu, czerpiąc z nich nowe idee dotyczące sztuki i nauki. Większość wspaniałych budowli na terenie miasta pochodzi właśnie z tego okresu. Wzniesiono je w romańskim stylu pizańskim, posługującym się kolorowym marmurem oraz bogatym zdobnictwem.

Od XVI wieku, w wyniku nanoszonego przez rzekę mułu niszczącego port oraz konfliktu z pobliskimi republikami, kiedy to miasto poddało się Florencji, rozpoczął się powolny upadek Pizy.

Zwiedzanie miasta

Z racji tego, że lotnisko w Pizie położone jest około 2 km od centrum i 3 km od Krzywej Wieży, możemy je opuścić pieszo, płynnie przechodząc na ulice miasta.

Spacerem do centrum

Udajemy się w kierunku północnym, by po około 20 minutach przejść mostem nad torami kolejowymi i dotrzeć w okolice dworca kolejowego. Idziemy dalej na północ mijając Piazza Vittorio Emanuele II, podążając wzdłuż Corso Italia. Po drodze mijamy kościół Chiesa di Santa Maria del Carmine (z ciekawości można zajrzeć do wnętrza, wstęp jest bezpłatny). Dalej droga prowadzi nas prosto do koryta rzeki Arno.

Kościół przy Piazza Vittorio Emanuele II

Chiesa di Santa Maria del Carmine

Wieża Palazzo Gambacorti

Na drugi brzeg Arno dostaniemy się mostem Ponte di Mezzo, dalej prowadzi nas Via Notari przechodząca w Via Ulisse Dini. Ta z kolei wpada wprost na jeden z najciekawszych placów Pizy…

Piazza dei Cavalieri (Plac Kawalerzystów)

Dawniej miejsce to stanowiło polityczne centrum miasta z budynkami administracyjnymi. Teraz jest to jedynie cichy, rozległy plac położony z dala od turystycznego zgiełku.

Miejsce wzięło swoją nazwę od orderu rycerzy (cavalieri), założonego by walczyć z Turkami w regionie Morza Śródziemnego. Najciekawszym zabytkiem na Placu Kawalerzystów jest bogato zdobiony Palazzo della Carovana, który niegdyś był siedzibą rycerzy. Na jego fasadzie oglądać można wymyślne wzory kwiatowe oraz herby.

Palazzo della Carovana

Ponadto na Piazza dei Cavalieri zobaczymy kościół św. Stefana (Santo Stefano dei Cavalieri) oraz pałac nazywany Domem Zegarowym (Palazzo dell’Orologio).

Kościół św. Stefana

Dom Zegarowy

Z Placu Kawalerzystów udajemy się w kierunku północno-zachodnim, przez Via Corsica, która przechodzi w Via dei Mille. Z niej skręcamy w prawo, w Via Santa Maria, która wśród zabytkowych kamienic i ogródków kawiarnianych zaprowadzi nas do głównego celu większości turystów przybywających do Pizy.

W drodze na Piazza del Duomo

Widok z Via Santa Maria

Piazza del Duomo (Plac Katedralny)

Znany też pod nazwą Campo dei Miracoli (Plac Cudów) jest skupiskiem najważniejszych zabytków miasta, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na jego terenie znajdują się cztery arcydzieła architektury średniowiecznej.

Plac Cudów

Krzywa Wieża (Kampanila)

Stanowi charakterystyczną dla architektury włoskiej dzwonnicę przykościelną, odłączoną od budynku głównej świątyni. Jej budowę rozpoczęto w 1173 roku pod kierownictwem architekta Bonanna Pisana (trwała ok. 200 lat), a od XIII wieku wieża zaczęła się pochylać. W miarę upływu lat przechył zaczął się powiększać, aż do lat 90. XX wieku, kiedy wdrożono ogromny projekt stabilizacyjny. Obecnie odchylona jest o 3,9o od pionu, a na jej wierzchołek prowadzą 273 stopnie schodów.

Krzywa Wieża w Pizie

Katedra Santa Maria Assunta

Została wybudowana jako pierwsza w całym kompleksie, w 1064 roku, dla uczczenia wielkości Pizy. Jej ufundowanie było możliwe dzięki łupom zdobytym w czasie bitwy morskiej z flotą arabską. W późniejszym czasie stała się wzorcem dla kolejnych romańskich kościołów Toskanii. W momencie ukończenia była to największa katedra w Europie.

Fasada zachodnia posiada cztery rzędy kolumn zwężające się ku górze. Wejście do środka możliwe jest dzięki trzem parom XVI-wiecznych zdobnych drzwi z brązu. Ściany zewnętrzne zdradzają wpływy arabskie – wyłożono je okładziną z bloków kamiennych (ciemnych i jasnych), tworzących poziome pasy.

Bogato zdobione drzwi katedry

Strop kasetonowy

Wnętrze wydaje się dość surowe, a obszerna nawa główna, otoczona rzędami kolumn, stosunkowo pusta. W nawie głównej należy zwrócić uwagę na drewniany, kasetonowy strop. Do najważniejszych elementów wyposażenia należy ambona Giovanniego Pisano z początku XIV wieku oraz mozaika z postacią św. Jana Ewangelisty, na sklepieniu apsydy, z 1302 roku.

  • Wejście do katedry jest całkowicie darmowe.
  • Aby wejść do środka, trzeba mieć bilet wstępu do jakiejkolwiek innej atrakcji Piazza del Duomo lub odebrać w kasie bezpłatną wejściówkę do samej katedry.

Prezbiterium i mozaika na sklepieniu apsydy

Element zdobienia ambony

Baptysterium San Giovanni

Założone w 1152 roku, celem stworzenia miejsca do udzielania sakramentu chrztu, zostało wybudowane na planie koła o średnicy 35 metrów. Posiada dwie ogromne kopuły, jedna nad drugą, które pokryto w połowie ołowiem, a w połowie dachówkami. Całość zwieńczono figurą św. Jana Chrzciciela. Dolne arkady prezentują pizański styl romański, natomiast część górna jest gotycka. Obecnie jest to największe baptysterium we Włoszech.

Baptysterium

Elementy ozdobne

Cmentarz Camposanto

Mury cmentarza wzniesiono w XIII wieku. Ściany wewnętrzne krużganków pokryto XIV-wiecznymi freskami, które ukazują sceny poświęcone tematyce życia i śmierci – najlepiej zachowane znajdziemy dziś w Sali Fresków (Sala Affresci). Ziemia, w której spoczywają ciała znakomitych Pizańczyków, została podobno przywieziona z Kalwarii podczas wypraw krzyżowych.

  • Aktualne ceny biletów wstępów do wszystkich obiektów znajdziecie na tej stronie.
  • Godziny otwarcia możecie sprawdzić tutaj.
  • Istnieje możliwość zakupu biletów on-line i ominięcia kolejek do kas. Bilety dostępne są przez tę stronę.
  • Kasy biletowe znajdują na Piazza del Duomo w dwóch miejscach.

Od strony zachodniej Plac Katedralny otoczony jest średniowiecznym murem, przez który możemy przejść dzięki bramie Porta Nuova, za którą znajdziemy mały bazar miejski.

Dlaczego Krzywa Wieża jest krzywa?

Kiedy w 1173 roku architekt Bonnano Pisano rozpoczynał budowę najsłynniejszej wieży na świecie, nie miał pojęcia o tym, że pod powierzchnią Placu Cudów zalega gruba warstwa piasku i gliny. Powodowała ona, że cały teren był bardzo grząski. Już po wzniesieniu trzech kondygnacji prace budowlane przerwano, gdyż budynek zaczął się przechylać. W 1272 roku na nowo podjęto prace nad kolejnymi kondygnacjami, które starano się budować prosto.

Każdego roku odchył zwiększał się o ok. 1 mm. W końcu, w 1993 roku, wynosił on 4,47 metra, czyli 5o. Podjęto wtedy prace konserwatorskie, usuwając ogromne masy ziemi spod fundamentu północnego i stabilizując budowlę stalowymi klamrami, zmniejszając jej odchylenie o 43,8 cm (przywrócono stan z XVIII wieku).

Ciekawostką jest fakt, że zarówno katedra, jak i baptysterium, też są odchylone od pionu (kolejno o 25 cm i 51 cm).

Poza Placem Cudów

Przyjazd do Pizy w celu zobaczenia tylko zabytków Piazza del Duomo i jak najszybszego opuszczenia miasta, to duży błąd. Dopiero z dala od najpopularniejszych atrakcji Piza zaczyna prezentować to, co we włoskich miastach najlepsze – kolorowe kamienice, zdobione pałace, wąskie uliczki z ukrytymi w nich kawiarenkami i kościółkami. To właśnie te miejsca tworzą prawdziwy, włoski klimat.

Rzeczywiste serce miasta to zabudowa po północnej stronie rzeki Arno. Najlepiej poznać ją chowając mapę do kieszeni i zagłębiając się w gąszcz ulic, które skrywają nieduże place i miejsca spotkań miejscowej ludności. Zwróćmy też uwagę na drobne detale architektoniczne pojawiające się w najmniej spodziewanych lokalizacjach.

Fasada kościoła

Zdobne wykończenia arkad

Lungarni – promenada nad rzeką Arno

Podążając ulicą wzdłuż największej toskańskiej rzeki możemy podziwiać szeregi kolorowych kamienic, pałace oraz muzea. Spacerując po jej południowym brzegu natrafimy na kościół Santa Maria della Spina, a idąc jeszcze nieco dalej dojdziemy do mostu Ponte della Citadella, po którego przejściu znajdziemy się tuż przy Cittadella Repubblicano – ruinach zabudowań obronnych.

Zabudowania nad rzeką Arno

Cittadella Repubblicano

Krótka wycieczka z Pizy – Lukka

Piza stanowi też świetną bazę wypadową do innych toskańskich miast (Livorno, Florencja – o czym piszemy na końcu tekstu). Z naszej strony polecamy udać się choćby na krótko do Lukki (pociągi z dworca kolejowego odjeżdżają średnio co 30 minut, przejazd trwa ok. 25 minut, a bilet w jedną stronę kosztuje 3,60 €).

Katedra San Marino

San Marino – wnętrze

U wejścia do katedry

W mieście zachowały się fortyfikacje bastionowe, otaczające całą jego historyczną część – bez problemu można na nie wejść i przespacerować się wzdłuż nich, podziwiając położone w dole kręte uliczki. Ponadto do zwiedzenia jest tu Katedra San Marino (z trzymetrowym krucyfiksem „Volto Santo” – „Święta Twarz” i charakterystycznymi loggiami), kościół San Michele in Foro (z VII wieku), bazylika San Frediano (z XII-wieczną mozaiką) oraz gotyckie i renesansowe pałace.

Polecamy także udać się na Torre Guinigi, XV-wieczną wieżę (obecnie punkt widokowy), na szczycie której rosną… dwa dęby.

San Michele in Foro

Mozaika na San Frediano

Informacje praktyczne

  • Aktualne informacje o transporcie z lotniska w Pizie do centrum miasta (o ile nie wybieracie opcji pieszej) znajdziecie na oficjalnej stronie lotniska.
  • Do Pizy najtaniej polecicie linią Ryanair – z Gdańska, Krakowa i Warszawy-Modlina. Średnie ceny za bilet w dwie strony oscylują w granicach 150-180 zł, ale zdarzają się promocyjne terminy, kiedy za wycieczkę zapłacimy mniej niż 100 zł. Częstotliwość lotów uzależniona jest od pory roku – może się zdarzyć, że na okres zimowy połączenie zostanie zawieszone.
  • Z dworca kolejowego w Pizie w prosty sposób dostaniecie się na wybrzeże Morza Liguryjskiego – do Livorno. Kilkunastominutowa przejażdżka pociągiem kosztuje 2,60 €, a pociągi odjeżdżają co 15-20 minut.
  • Jeśli chodzi o transfer do Florencji, to podróż pociągiem trwa między 50 a 80 minut (w zależności od ilości przystanków) i kosztuje 8,70 €. Bezpośrednio z lotniska w Pizie do Florencji dostać się można również autokarem, jednak za godzinną przeprawę zapłacimy w tym przypadku 14 € (więcej informacji tutaj).