Pałac Topkapı  (Topkapı Sarayı) stanowił rezydencję sułtanów osmańskich przez prawie 400 lat, będąc centrum ogromnego imperium zajmującego obszary na trzech kontynentach. Jego budowę rozpoczęto w 1453 roku – zaraz po podbiciu Konstantynopola przez Mehmeda Zdobywcę. Wcześniej znajdował się tu starożytny akropol.

W XIX wieku siedzibę władcy przeniesiono do bardziej „europejskiego” i nowoczesnego Pałacu Dolmabahce, na brzegu Bosforu. Po powstaniu Republiki Tureckiej rezydencję przekształcono w muzeum.

Wnętrze jednego z budynków pałacowych

Pałac Topkapı położony jest na Cyplu Pałacowym (Saray Burnu), w którego okolicy łączą się wody cieśniny Bosfor, morza Marmara i Złotego Rogu. Lokalizacja była też dobra ze względów strategicznych. Sama nazwa „Topkapı” oznacza „Bramę Armatnią”, od armat, które strzegły rezydencji od strony morza.

Cały kompleks zajmuje teren o powierzchni około 70 hektarów i jest otoczony murami z 28 wieżami. Na pałac składają się cztery dziedzińce, Sala Audiencyjna, biblioteka, skarbiec, pawilony, ogrody, harem oraz Sala Tronowa z najświętszymi relikwiami islamu.

Plan pałacu Topkapi, z uwzględnieniem podziału na dziedzińce oraz harem

Brama Cesarska i Dziedziniec Janczarów

Główna brama wejściowa znajduje się przy placu, na północny wschód od Hagii Sophii – to Brama Cesarska (Imperialna) z czasów Mehmeda Zdobywcy, którą wchodzimy na Dziedziniec Janczarów. W czasach imperium było to miejsce przeznaczone na zbiórki i parady janczarów i w przeciwieństwie do pozostałych trzech dziedzińców był dostępny dla mieszkańców miasta. Obecnie także dostępny jest bezpłatnie dla wszystkich zwiedzających.

Brama Cesarska

Na terenie Dziedzińca Janczarów wznosi się VI-wieczna katedra z czasów Konstantyna – kościół św. Ireny (Hagia Eirene – wstęp 60 TL), służąca Osmanom jako arsenał i mennica. Obszerny chodnik prowadzi nas w stronę kas biletowych oraz do właściwego wejścia, czyli Bramy Pozdrowień (wcześniej jedna z jego odnóg odbija w lewo, ku wejściu do położonego opodal Muzeum Archeologicznego). Zakupmy więc bilety i ruszajmy na dalsze zwiedzanie.

Kościół św. Ireny na Dziedzińcu Janczarów

Brama Pozdrowień i Dziedziniec Dywanu

Brama Pozdrowień, nazywana też Bramą Środkową (Orta Kapı), już od czasów Mehmeda Zdobywcy strzegła wejścia na teren pałacu. W XVI wieku dobudowano do niej dwie wieże strażnicze. Przez tę bramę mógł przejechać konno tylko władca, wszyscy inni musieli pokonywać ją pieszo.

Brama Pozdrowień

Tuż za bramą, na Dziedzińcu Dywanów, zobaczymy makiety pałacu, które ułatwią nam nieco orientację w terenie. Po prawej stronie znajdziemy przejście do pomieszczeń kuchennych, które w całości udostępniono do zwiedzania. Zorganizowano w nich wystawy przedmiotów kuchennych, naczyń, wyrobów szklanych i srebrnych oraz chińskiej i japońskiej porcelany. Szacuje się, że w czasach imperium tutejszy personel liczył nawet tysiąc osób.

Pomieszczenia kuchenne

Ceglane sklepienia kuchni

Ekspozycja wyposażenia

Po drugiej stronie dziedzińca nasz wzrok przyciąga bogato zdobiony budynek z wieżą – Kubbealtı (Pod Kopułą). Tu mieściła się niegdyś Izba Najwyższej Rady (Divan Salonu). Wnętrze podzielono na trzy pomieszczenia. W jednym z nich sułtan zza zasłony mógł niepostrzeżenie przysłuchiwać się naradzie.

Kubbealti i Wieża Sprawiedliwości

Ozdobne wejście

Wnętrze Pod Kopułą

Bogaty wystrój

Stąd trasa prowadzi nas do kolejnej z bram…

Brama Szczęśliwości i Trzeci Dziedziniec

Dzisiejszy rokokowy wygląd bramy to efekt modernizacji z XIX wieku. Nazywano ją także Bramą Audiencji, gdyż właśnie tu sułtan obejmujący władzę zasiadał na tronie, przyjmując hołdy od poddanych. Do dziś zachowała się Sala Audiencyjna, w której sułtan przyjmował ambasadorów obcych państw oraz doradców wojskowych. Przez bramę na dziedziniec mógł przejść wyłącznie ten, kto otrzymał specjalne pozwolenie.

Brama Szczęśliwości

Wejście do Sali Audiencyjnej

Sala Audiencyjna

Okolice bramy

Trzeci z dziedzińców był prywatnym podwórzem sułtana. Nie można było wędrować po nim samopas – każdy z pozwoleniem przebywania tu prowadzany był przez białych eunuchów. W tutejszych pomieszczeniach znajdziemy dawne komnaty Uniwersytetu Pałacowego, bibliotekę Ahmeda III, skarbiec, komnaty z relikwiami oraz kolekcję zegarów i portretów sułtańskich.

Uniwersytet Pałacowy (szkoła paziów) to miejsce, do którego wybierano inteligentnych młodzieńców z całego kraju oraz wziętych w jasyr cudzoziemców. Byli oni oddani pod opiekę białych eunuchów i kształceni na elitę urzędniczą.

Trzeci Dziedziniec

Tuż za Salą Audiencyjną, pośrodku dziedzińca, usytuowana jest biblioteka Ahmeda III z 1719 roku. Wzniesiono ją z białego marmuru i zwieńczono kopułą. Wnętrze wyłożono fajansowymi kafelkami. Przechowywano tu około 6000 woluminów i prastarych rękopisów.

Biblioteka Ahmeda III

Wnętrze biblioteki

Sklepienie

W pomieszczeniach po prawej stronie dziedzińca umieszczono wystawę strojów sułtańskich, w tym jedwabny kaftan Mehmeda Zdobywcy. Nieopodal znajduje się wejście do skarbca oraz sanktuarium Płaszcza Proroka – największej atrakcji w obecnym muzeum. Przechowuje się tu pamiątki po sułtanach, a także święte relikwie islamu, w tym płaszcz proroka Mahometa, jego miecze, łuk, a nawet kawałek zęba i 60 włosów, miecze pierwszych kalifów, kosztownie zdobione Korany, relikwie św. Jana Chrzciciela, berła, ordery i zbroje.

Robienie zdjęć w tej części jest zabronione.

Widok na Bosfor z okolicy skarbca

Grażynka patrzy na rzeczy

Wyjście z sanktuarium prowadzi nas na…

Czwarty Dziedziniec

Ostatni z dziedzińców przypomina bardziej duży, otoczony murem ogród z pawilonami, w których wypoczywał sułtan. Rozpościera się stąd cudowny widok na Bosfor, dzielnicę Galata i azjatycką część Stambułu.

Plan pałacu ze szczególnym uwzględnieniem Czwartego Dziedzińca

Pierwszy budynek po lewej stronie to Pawilon Erewański (Revan Köşkü), wzniesiony dla uczczenia zdobycia Erewania w 1635 roku. Z zewnątrz zdobiony jest marmurem, a od środka fajansowymi płytkami.

Pawilon Erewański

Arkady pawilonu

Nie wiemy co to, ale jest ciekawe 🙂

Stojący naprzeciw Pawilon Bagdadzki (Bağdad Köşkü) wybudowano w 1638 roku dla upamiętnienia zdobycia Bagdadu. Fasady ozdobiono kolorową, ceramiczną dekoracją, tak samo jak wnętrze budynku.

Fontanna niestety była nieczynna

Pawilon Bagdadzki

Fasada

Kolorowe wnętrze

Harem

Zwiedzanie haremu możliwe jest tylko z przewodnikiem. Część ta od zawsze otoczona była osobnym murem, który pokonywało się przez Bramę Powozów.

Kompleks powstał za czasów Roksolany, drugiej żony Sulejmana Wspaniałego (XV/XVI w.), która przeniosła się tu wraz z całym dworem. W 300 pomieszczeniach zamieszkiwały żony i faworyty sułtanów – w czasach Sulejmana było to około 300, a za Murada III nawet do 1200 kobiet (w tym także niewolnic). Organizacja haremu miała strukturę piramidy – na jej szczycie, jako najważniejsza, zawsze znajdowała się matka obecnie panującego sułtana. Na straży haremu stali eunuchowie, często też donoszący sułtanowi o przewinieniach faworyt.

Obecnie, oczywiście, w haremie nikt nie mieszka, a wejścia strzeże strażnik, sprawdzający co najwyżej bilety wstępu.

Bogaty wystrój wnętrz

Widok na dzielnicę Galata

  • Godziny zwiedzania: 9.00 – 18.00; we wtorki zamknięte
  • Cena biletu: 100 TL (dodatkowo dla chętnych 70 TL za harem)