Paryż od wieków uznawany jest za centrum mody, kultury i handlu, miasto zróżnicowanej architektury i wspaniałych zabytków. Wymarzone miejsce wielu artystów oraz turystów z całego świata. Miasto zakochanych, pełne galerii sztuki, pałaców i ogrodów.

Jedni wzdychają na samo wspomnienie Paryża, inni starają się go omijać szerokim łukiem. Fakt jest jeden – warto przynajmniej raz w życiu przybyć tu osobiście, doświadczyć i wyrobić sobie własną opinię.

Stolica Francji należy do tych miast, których nie da się zwiedzić w jeden czy nawet dwa dni. Można oczywiście w tym czasie zobaczyć kilka głównych atrakcji, ale jeśli chcemy poczuć choć trochę „paryskości” i zajrzeć do głównych muzeów czy Wersalu, poświęćmy mu co najmniej 3-4 dni.

Widok na wieżę Eiffla

Miasto przedzielone jest na dwie główne części rzeką Sekwaną. Wyróżnia się tu rive droit (prawy brzeg) i rive gauche (lewy brzeg). Ponadto wyróżnia się w Paryżu 20 okręgów. Polecamy jak najwięcej zwiedzać pieszo (jeśli chcemy przemieścić się z jednego krańca miasta na drugi najlepiej przejechać metrem, o czym piszemy niżej).

Zwiedzanie Paryża najlepiej podzielić sobie na części, w zależności od położenia atrakcji. Poniżej dokonaliśmy podziału mniej-więcej na 4 dni. Niektórym może ono zająć więcej czasu (szczególnie miłośnikom muzeów), a niektórzy przy takiej ilości miejsc do zwiedzania znajdą też parę godzin na tułaczkę po uliczkach i zakamarkach.

Ulice Paryża

DZIEŃ I – Dzielnica Łacińska i Île de la Cité

Dzielnica Łacińska to część miasta położona na lewym brzegu Sekwany, powstała wokół pierwszych szkół paryskich. Jej nazwa wiąże się z czasami, gdy Paryż zajęli Rzymianie mówiący po łacinie (w tym języku prowadzono wykłady u początków tworzącego się tu ośrodka akademickiego).

Tereny te były najwcześniej zasiedloną częścią dzisiejszego miasta (zaraz po wyspie Cité). Rzymianie mieli tu swoje termy i teatry, brukowali pierwsze ulice.

Późniejsi królowie z plemienia Franków, Merowingowie, stworzyli w tym miejscu bastion obronny, a król Chlodwig na szczycie wzgórza wniósł świątynię, w której pochowano św. Genowefę (dziś stoi tam Panteon).

W dzielnicy znajdziemy prestiżowe uczelnie, instytuty naukowe, zabytkowe kościoły, biblioteki i jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie.

Zwiedzanie Dzielnicy Łacińskiej rozpoczynamy od Panteonu.

Panthéon

Ogromna, XVIII-wieczna świątynia to obecnie miejsce narodowej pamięci oraz pochówku wybitnych Francuzów. Jej budowę zapoczątkował Ludwik XV jako wotum dziękczynne za uzdrowienie – podczas ciężkiej choroby władca modlił się o uzdrowienie do św. Genowefy, której ślubował wznieść w podzięce wspaniałą świątynię. Prace ukończono w 1791 r., tuż przed rewolucją, w czasie której zakazano odprawiania tu nabożeństw, a budynek przekształcono w mauzoleum.

Budowla na planie krzyża greckiego nawiązuje wyglądem do rzymskiego Panteonu, a kopuła do bazyliki św. Piotra w Rzymie. Uchodzi za najwspanialsze dzieło paryskiego klasycyzmu, a charakterystyczna, złota kopuła widoczna jest z wielu miejsc francuskiej stolicy.

Wnętrze Panteonu

Grobowiec Marii Skłodowskiej-Curie i Piotra Curie

Wnętrze mauzoleum pokryto malowidłami o tematyce narodowo-historycznej oraz ozdobiono licznymi rzeźbami. W samym centrum umieszczono replikę wahadła, dzięki któremu w 1855 r. Léon Foncault udowodnił istnienie ruchu obrotowego Ziemi. W podziemiach Panteonu znajdziemy istny labirynt grobowców wybitnych uczonych i pisarzy, takich jak Victor Hugo, Maria Skłodowska-Curie, Rousseau czy Luis Braille (wynalazca pisma dla niewidomych).

  • Cena biletu: 9€
  • Godziny otwarcia: 10.00 – 18.30

Jedna z rzeźb

Wychodząc z Panteonu, po jego prawej stronie widzimy fasadę kościoła św. Stefana na Wzgórzu.

Église Saint-Étienne-du-Mont

Świątynię wzniesiono w początkach XVII wieku, ale wraz z rozwojem dzielnicy była ona stopniowo powiększana i rozbudowywana. We wnętrzu uwagę przykuwa lektorium, czyli galeria w poprzek nawy, ponad głowami wiernych, z której czytano Pismo Święte. Za ażurowymi balustradami dostrzeżemy prezbiterium w stylu gotyckim, ozdobione witrażami.

  • Wstęp darmowy

Fasada kościoła

Ciekawe sklepienie

Lektorium

Stąd przechodzimy na zachód, przez Place du Panthéon i Rue Saint-Jacques, aż do gmachu głównego Uniwersytetu Paryskiego – Sorbony.

Sorbonne

Uczelnię założył w XIII wieku Robert z Sorbony, jako jedną z kilku kolegiat Uniwersytetu Paryskiego. Jest drugą najstarszą uczelnią wyższą na świecie (po uniwersytecie w Bolonii). Już pod koniec wieku mogła poszczycić się najlepszym wydziałem teologii na świecie, przyciągając wykładowców i studentów z całego świata. Sam Uniwersytet Paryski (który z czasem zaczęto nazywać Sorboną) stał się swego rodzaju modelem dla później powstających placówek edukacyjnych. Do najsłynniejszych absolwentów (i byłych wykładowców) należy Maria Skłodowska-Curie.

Widok na gmach Sorbony, od strony Boulevard Saint-Michele

Dalej Rue Cujas skręcamy w lewo, w Boulevard Saint-Michel, który doprowadzi nas do bramy wejściowej Pałacu i Ogrodów Luksemburskich.

Jardin du Luxemburg

Ogrody i pałac powstały ok. 1630 roku na życzenie małżonki króla Francji Henryka IV, Marii Medyceńskiej. Były wzorowane na pałacu Pitti i ogrodach Boboli w jej rodzinnej Florencji. Od XVIII wieku ogrody udostępniono publicznie, a stojący w ich północnej części pałac jest obecnie siedzibą senatu.

Cały teren wypełniony został klombami, pomnikami i rzeźbami (jest ich ponad 100), znajdziemy tam też fontanny (w tym największą – Fontannę Medyceuszy), teatr marionetek, korty tenisowe oraz estradę koncertową.

Całość zajmuje powierzchnię 23 ha, na której paryżanie często spędzają czas wolny, a na porozstawianych wszędzie krzesełkach odpoczywają od zgiełku miasta.

Z ogrodów wróćmy na Boulevard Saint Michel i udajmy się na północ, skręćmy w prawo na Boulevard Saint Germain i dalej w lewo, w Rue Saint Jacques. Po obu stronach ulicy wznoszą się dwie gotyckie świątynie.

Église Saint-Séverin

Dzisiejsza świątynia powstała w XI wieku, w miejscu poprzedniej VI-wiecznej kaplicy, w której pochowany był św. Seweryn, a którą zniszczyli Wikingowie. Obecny kościół to jeden z najstarszych obiektów sakralnych na lewym brzegu Sekwany.

W XV wieku przebudowano go w stylu gotyku płomienistego (ostre łuki, dużo detali w kształcie płomienia oraz rzeźb). Z zewnątrz uwagę zwracają liczne przypory, sterczyny i gargulce. Wnętrze wydaje się raczej ciemne, a światło wpada przez liczne, kolorowe szkła witraży. Ciekawym rozwiązaniem jest charakterystyczny, pojedynczy filar za ołtarzem głównym, który wygląda, jakby był skręcony.

Kaplice boczne

Nawa główna świątyni

Église Saint-Julien le Pauvre

Świątynia z XIII wieku, z początku rzymskokatolicka, dziś jest pod opieką społeczności melkickiej (jednego z katolickich kościołów wschodnich). Budowla zawiera zarówno elementy gotyckie, jak i romańskie (kolumny wewnętrzne z motywami roślinnymi). Większość wystroju wnętrza stanowi drewniany ikonostas z 1900 r.

  • Wstęp do obu świątyń jest bezpłatny

Drewniany ikonostas

Wracamy na Rue du Petit Pont i ruszmy na północ, w kierunku mostu, którym przejdziemy na największą wyspę na Sekwanie i jednocześnie jedno z najważniejszych miejsc w Paryżu.

Île de la Cité

Wyspa uważana jest za kolebkę Paryża – to tu w IV w. p. n. e. osiedliło się plemię Paryzjów, którzy zaczęli wznosić budynki z drewna oraz pierwsze umocnienia. Z czasem miejscowość zyskała tak duże znaczenie, że organizowano w niej zgromadzenia plemion Galii. Po podbiciu tych ziem w I w. n. e. Rzymianie nazwali je Lutecją (miastem błota, od terenów stale zalewanych przez rzekę), dopiero później zaczęto używać nazwy Paris, od pierwszych celtyckich osadników.

Do dziś Cité pozostaje sercem miasta, połączonym z nim aż siedmioma mostami. Najważniejszym miejscem na wyspie jest niewątpliwie…

Cathédrale Notre-Dame de Paris (Katedra Marii Panny z Paryża)

Najlepiej rozpoznawana gotycka budowla na świecie powstawała prawie 200 lat (jej budowę rozpoczęto w 1163 roku). Miała stać się ikoną spuścizny chrześcijaństwa, poświęconą w całości Matce Bożej.

Architektonicznie jest typową bazyliką z galeriami i podwójnymi nawami bocznymi, które przechodzą w ambit. Wnętrze bogato ozdobiono witrażami, kolorowymi rozetami oraz figurami świętych. Niestety w wyniku pożaru w kwietniu 2019 roku, który oglądał dzięki kamerom telewizyjnym cały świat, budowla uległa znacznym zniszczeniom – zawalił się dach, część sklepień i iglica. W związku z tym katedra jest niedostępna do zwiedzania, otoczona rusztowaniami, a teren wokół odgrodzony od reszty wyspy.

Fasada katedry Notre Dame

Od katedry kierujemy swoje kroki na zachodnią część wyspy, w stronę Conciergerie (budowli obronnej, której historia sięga X wieku) oraz kolejnej słynnej świątyni…

Sainte-Chapelle

Święta Kaplica to jeden z najwspanialszych gotyckich zabytków we Francji. Wzniesiono ją w latach 1245-1248 na polecenie króla Ludwika Świętego, by umieścić w niej relikwie męki Chrystusa (między innymi koronę cierniową).

Wiele elementów wystroju oraz drogocenne relikwie uległy zniszczeniu w czasach rewolucji francuskiej, gdy kaplica służyła jako magazyn mąki.

Pałac Sprawiedliwości z widoczną wieżą Sainte-Chapelle

Niższa kondygnacja

Do zwiedzenia mamy dwie kondygnacje – w niższej odprawiano nabożeństwa dla dworzan i służby, w wyższej zasiadali tylko członkowie rodziny królewskiej. Kaplica dolna, szeroka i niska, zawiera liczne kolumny, które przechodzą w łuki ciemnych sklepień, ozdobionych złotymi gwiazdami. Stąd po krętych schodach udajemy się do kaplicy górnej, dużo wyższej (20,5 m wysokości przy 17 m szerokości). Ostre łuki podkreślają smukłość bryły.

Najbardziej charakterystycznym elementem są wysokie okna witrażowe, o wysokości 15 metrów, które rozdzielono wąskimi kolumnami. Większość witraży zachowała się bez większych uszkodzeń od XIII wieku.

  • Cena biletu: 10€
  • Kaplica nie pełni obecnie funkcji sakralnych
  • Godziny otwarcia: 9.00 – 17.00 (01.11-28.02); 9.30 – 18.00 (01.03-31.10)

Górna kaplica

Element wystroju

Z Sainte-Chapelle wracamy przez Pont Saint-Michel na lewy brzeg Sekwany i ruszamy na północny zachód, wzdłuż Quai des Grands Augustins, dzięki czemu możemy podziwiać zabudowę nadrzeczną oraz poszukać pamiątek i obrazów w którymś z licznych stoisk przy chodniku.

Mijamy po drodze Pont Neuf (czyli Nowy Most), zbudowany w latach 1578-1606, który był pierwszą, kamienną przeprawą, na której nie stawiano budynków (wcześniej uważano, że zabudowa poprzez obciążenie chroni most przed zniszczeniem).

Pont Neuf

Po niecałych 300 metrach dochodzimy do kolejnego z mostów na Sekwanie, Pont des Arts, przeznaczonego dla ruchu pieszych, przy którym znajdziemy jeden z gmachów Institut de France (towarzystwa naukowego).

Gmach Institut de France

Kramy uliczne nad Sekwaną

Zaraz za nim skręcamy w lewo, w Rue Bonaparte, która doprowadzi nas do ostatniej już tego dnia świątyni…

Église Saint-Germain-des-Prés

Kościół św. Germaina z Łąk to najstarsza paryska świątynia. Pierwszy kościół ufundowano już w 543 roku pw. św. Wincenta i św. Krzyża, a od VIII wieku – św. Germaina (po umieszczeniu w niej prochów świętego).

Chowano tu kolejnych władców z dynastii Merowingów, a pod koniec VI wieku ufundowano opactwo benedyktynów, które dzięki dotacjom królów Francji było jednym z najbogatszych w całym kraju. Świątynię rozbudowano w XIII wieku.

Niestety grobowiec Merowingów, relikwiarz oraz wyposażenie wnętrza zostało zniszczone w czasie rewolucji francuskiej. Dopiero w XIX wieku przystąpiono do rekonstrukcji świątyni.

Nawa główna jest w stylu romańskim, a prezbiterium – wczesnogotyckim z XI-wiecznymi elementami.

  • Wstęp bezpłatny

Église Saint-Germain-des-Prés

Wracamy przez Rue Bonaparte nad Sekwanę i wzdłuż niej (idąc na zachód) dochodzimy w końcu do ostatniej już tego dnia atrakcji…

Museé d’Orsay

Najcenniejsze, światowe dzieła sztuki, które można zobaczyć w Paryżu, zostały podzielone między trzy największe muzea.

Pierwszym z nich jest Luwr, który na swoich wystawach mieści eksponaty od czasów starożytnych, aż do pierwszej połowy XIX wieku. Dwa pozostałe muzea to Musée d’Orsay, wypełnione sztuką XIX i początku XX wieku oraz najnowsze z nich – Centrum Pompidou (muzeum sztuki współczesnej).

Muzeum d’Orsay umieszczono w budynku wzniesionym w 1900 roku jako dworzec kolejowy. Po elektryfikacji kolei długość pociągów uległa wydłużeniu, w związku z czym przestały się one mieścić w dawnej hali i dworzec trzeba było przenieść gdzie indziej. W 1986 roku otwarto w tym miejscu muzeum sztuki, co uchroniło budynek od zniszczenia.

Rzeźby przed wejściem do muzeum symbolizujące kontynenty

Galeria główna muzeum

Cechami charakterystycznymi d’Orsay są ogromna przestrzeń, przeszklony dach oraz zegar w kolorze złota, wiszący w głównej sali. Na zwiedzających w pierwszej kolejności wrażenie robi wygląd i rozmiar wnętrza podzielonego ściankami na mniejsze sale, w których umieszczono obrazy, rzeźby, grafiki oraz fotografie.

Wśród najważniejszych dzieł sztuki z lat 1848-1918 wymienia się głównie obrazy impresjonistów i postimpresjonistów, w tym Maneta („Olimpia”, „Śniadanie na trawie”), Moneta („Lilie wodne”), Degasa (cykl obrazów przedstawiających tancerki baletu), van Gogha („Pokój van Gogha w Arles” oraz dwa z jego licznych autoportretów) oraz Cézanna („Dom powieszonego”).

  • Cena biletu: 14€
  • Godziny otwarcia: 9.30 – 18.00; w czwartki 9.30 – 21.45

Jedna z rzeźb

Autoportret Van Gogha

DZIEŃ II

Hôtel des Invalides

Okolice Pałacu Inwalidów oraz Pól Marsowych to połączenie estetycznego planu urbanistycznego i wyrazów szacunku Francuzów do swoich żołnierzy. W czasach Ludwika XIV (nazywanego „Królem Słońce”) wytyczono rozległe tereny na wystawne pałace z przyległymi ogrodami. Wśród głównych alei są Esplanade des Invalides oraz Avenue de Breteuil, prowadzące do Pałacu Inwalidów – jednego z najbardziej charakterystycznych miejsc w centrum Paryża, z widoczną z daleka złotą kopułą.

W 1670 r. Król Słońce nakazał wznieść pałac przeznaczony dla francuskich weteranów wojennych, często kalekich, żebrzących i bezdomnych.

Gmach w stylu klasycystycznym, z ogromnym dziedzińcem wewnętrznym nawiązuje do budowli rzymskich. W jego granicach stanął też kościół pałacowy niemal pozbawiony dekoracji. We wnętrzu świątyni chowano generałów armii francuskiej, a poniżej sklepienia wieszano zdobyczne sztandary z różnych epok.

Pałac Inwalidów

Wejście główne

Do kościoła w 1706 r. dobudowano Église du Dôme des Invalides, początkowo jako miejsce pochówku Ludwika XIV i jego następców (ten pomysł ostatecznie zarzucono). W 1840 roku złożono w nim prochy Napoleona Bonaparte, czyniąc z kościoła mauzoleum cesarza.

Centralne miejsce zajmuje okrągła kaplica grobowa Napoleona, a kaplice narożne zawierają grobowce przywódców wojskowych, w tym marszałka Focha.

Hôtel des Invalides nadal pełni funkcję rezydencji i szpitala dla weteranów wojennych, na stałe przebywa tu około 200 kombatantów. W murach budowli mieście się także Muzeum Armii z wystawami broni, zbroi oraz mundurów.

  • Bilet wstępu: 12€
  • Godziny otwarcia: 10.00 – 18.00 (01.04-31.10); 10.00 – 17.00 (01.11-31.03)

Bazylika

Mauzoleum Napoleona Bonaparte

Posąg cesarza

Po wyjściu z Pałacu kierujemy się na południowy zachód Avenue de la Motte-Piquet, aż do Pola Marsowego.

Pole Marsowe (Champ-de-Mars)

Rozległy park publiczny z początku służył mieszkańcom miasta jako teren pod uprawę warzyw, później wykorzystywano go do ćwiczeń wojskowych, a następnie urządzano tam ważne imprezy plenerowe. Miejsce to odegrało także rolę w czasie rewolucji francuskiej, kiedy na rozkaz mera Paryża żandarmeria strzelała do mieszkańców zgromadzonych tu, by podpisać petycję antymonarchistyczną (zginęło ok. 50 osób).

Obecny wygląd Pola Marsowego to efekt przekształceń w latach 1908-1928, kiedy to powstał park z prawdziwego zdarzenia, z terenami sportowymi i placami zabaw. Już od samego początku parku z daleka widoczny jest symbol Paryża, rozpoznawalny na całym świecie…

Wieża Eiffla

Budowla powstała dla uczczenia stulecia rewolucji francuskiej oraz przy okazji wystawy światowej w 1889 roku. Z założenia miała być tylko tymczasowa, dlatego jej ażurowa konstrukcja była lekka i łatwa do rozbiórki. Samo wznoszenie wieży trwało dwa lata i dwa miesiące, co na tamte czasy było ogromnym wyzwaniem architektonicznym i technicznym. Aż do 1931 roku była to najwyższa budowla świata (do momentu powstania Empire State Building), mierząca 324 metry.

Podpis jest raczej zbędny 🙂

Gdy okazało się, że wieża ma być stałym elementem miasta, podniosły się głosy artystów i intelektualistów, by ją zdemontować. Mimo to trwa do dziś, a z czasem zaczęła pełnić funkcje użytkowe, dzięki instalacji anten radiowych i telewizyjnych. Na najwyższej platformie utworzono laboratorium meteorologiczne i lotnicze. Nieodłączną atrakcją dla turystów jest wjazd lub wejście na któryś z poziomów wieży, z którego można podziwiać okolicę.

  • Możliwy jest pobyt na 1. poziomie (57 metrów, z wystawą dotyczącą historii wieży, sklepikami i restauracją); 2. poziomie (115 metrów, z bufetem i tarasami widokowymi); 3. poziomie (276 metrów, gdzie znajdowało się biuro Gustava Eiffela).
  • Aktualny cennik biletów dostępny jest tutaj.

Warto odbić trochę na południowy zachód, by dojść do Mostu Bir-Hakeim (Ponte de Bir-Hakeim) nad Sekwaną. Ma on dwa poziomy: niższy dla pieszych i samochodów i wyższy dla linii nr 6 metra. Mamy stąd ciekawy widok na wieżę Eiffla oraz brzeg rzeki. Ciekawostką jest fakt, że po tym właśnie moście spacerował Leonardo DiCaprio w „Incepcji”.

Most Bir-Hakeim

Na stacji metra Bir-Hakeim wsiadamy w metro (linia 6) i przesiadamy się na La Motte-Picquet – Grenelle (linia 8), z której jedziemy na stację Opéra.

Opera Garnier

Tuż po wyjściu ze stacji naszym oczom ukazuje się gmach Opery Garnier z 1875 roku w stylu eklektycznym. Może ona pomieścić jednorazowo 2200 widzów. Tutaj dzieje się też akcja słynnej powieści „Upiór w operze”.

  • Zwiedzanie opery w godzinach 10.00-17.00 (bilet 12 lub 14€).
  • Szczegółowe informacje na temat zwiedzania budynku oraz spektakli znajdziecie na tej stronie.

Idąc na północ dojdziemy do słynnego domu handlowego…

Galeria Lafayette

Początki galerii sięgają 1894 roku, kiedy to dwóch kuzynów (Théophile Bader i Alphonse Kahn) otworzyli sklep z tekstyliami przy ulicy Lafayette 1. Następnie wykupili kamienice przy bulwarze Haussmanna i połączyli je, przykrywając ogromną kopułą.

Kopuła galerii

Bajeczny wystrój Lafayette

Do dziś jest to najpopularniejsze centrum handlowe w stolicy mody. Nawet jeśli nie mamy ochoty na zakupy, warto wejść do środka, by zobaczyć przeszkloną kopułę. Na trzecim piętrze dostępny jest „Glass Walk” – szklany balkon prowadzący tuż pod sklepienie (za darmo, trzeba tylko odczekać swoje w kolejce). Na szóstym poziomie udostępniono bezpłatnie taras z widokiem na pobliską Operę Garnier oraz zabudowę Paryża.

Widok z tarasu – Opera Garnier

Następnie polecamy udać się pieszo (około 20-30 minut) w stronę wzgórza Montmartre.

Montmartre

Dzielnica kontrastów, w której mieszają się historia i nowoczesność, duchy artystycznej cyganerii i życie średniowiecznych mnichów. Mijamy zabytkowe świątynie, by po chwili wędrować ulicą uciech cielesnych i czerwonych neonów.

Od 1133 r. mieściło się tu opactwo benedyktynek zajmujące się, między innymi, uprawą winnic, a które zostało zlikwidowane w czasach rewolucji francuskiej. Tutaj też student Sorbony, znany później jako Ignacy Loyola, wraz z towarzyszami (w tym Franiczkiem Ksawerym) ślubowali założyć Towarzystwo Jezusowe, zatwierdzone w 1540 roku przez papieża jako zakon jezuitów.

W początkach XIX wieku Montmartre stało się dzielnicą artystów przyciąganych podmiejskim klimatem oraz licznymi kawiarniami i kabaretami (niekiedy urządzanych w dawnych młynach, jak np. Moulin Rouge). W historię dzielnicy wpisali się tacy twórcy, jak Vincent van Gogh, Claude Monet, Paul Cézanne czy Salvador Dali. Po I wojnie światowej blask tego miejsca zaczął przygasać, a cyganeria artystyczna przeniosła się w okolice Montparnasse. Dopiero współcześnie zyskała na atrakcyjności, głównie jako dzielnica rozrywki – kabaretów, lokali ze striptizem i sex shopów.

Głównym punktem tej okolicy jest wzgórze górujące nad Paryżem, na którym wznosi się charakterystyczna bryła bazyliki SacréCœur.

Widok ze szczytu wzgórza

Sacré-Cœur

Bazylikę Najświętszego Serca Jezusa zaczęto wznosić w 1876 roku w stylu historyzmu o cechach romańsko-bizantyjskich. Jej budowę zainicjowało dwóch przemysłowców, w podzięce za ocalenie Paryża podczas wojny francusko-pruskiej. Charakterystyczny kolor „Biała Bazylika” zawdzięcza kamieniu wapiennemu, z którego została stworzona.

Z racji tego, że świątynia jest najwyżej położonym punktem miasta, można z tarasu przed jej wejściem podziwiać panoramę stolicy.

  • Wstęp do świątyni jest darmowy
  • Godziny otwarcia: 6.30 – 22.30
  • Wejście na kopułę (punkt widokowy) w godzinach 10.00 – 17.45 (8€, do pokonania 300 schodów)
  • Do bazyliki można dojść pieszo, po schodach lub wjechać na szczyt wzgórza kolejką z Place Saint Pierre (cena jak przy bilecie na metro)

Witraże świątyni

Wnętrze kościoła

DZIEŃ III

Hôtel de Ville

Dzień zacznijmy od ratusza paryskiego. Miejsce to już w początkach miasta odgrywało dużą rolę – na brzegu rzeki w tej okolicy zbudowano przystań dla statków z produktami spożywczymi. Uważa się je także za najstarsze miejsce zebrań publicznych: zabaw ludowych, egzekucji, a później także manifestacji politycznych.

Budowę właściwej siedziby władz Paryża rozpoczęto w 1533 roku w stylu późnogotyckim. W kolejnych wiekach rozbudowywano go o kolejne skrzydła i dziedzińce. Niestety w 1871 roku został spalony, a jego rekonstrukcji (nawiązującej do poprzedniego gmachu) w stylu neorenesansowym dokonano 11 lat później.

W fasadzie znajdziemy liczne kolumny oraz elementy zdobnicze, w tym 136 posągów ważnych, paryskich osobistości. Jedynym elementem zachowanym ze starego ratusza jest wielki zegar.

W północnej części budynku (wchodząc od strony ulicy) zorganizowano punkt informacji turystycznej, gdzie można wziąć darmowe mapy i zakupić m. in. Paris Museum Pass.

Fasada ratusza

Spod ratusza ruszamy Rue de Rivoli na zachód i skręcamy w lewo, w Rue Saint-Bon, która doprowadzi nas do późnogotyckiego Église Saint-Merri i dalej do Fontanny Strawińskiego, poświęconej rosyjskiemu kompozytorowi. Ma ona nietypowy wygląd – na płaskiej powierzchni sporego zbiornika wody ustawiono jaskrawo kolorowe, ruchome instalacje, które kręcą się i wypluwają wodę. Każda z nich jest inspirowana innym utworem artysty.

Okolice fontanny

Kolorowe instalacje

Tuż za fontanną widoczna jest futurystyczna budowla…

Centrum Pompidou

Mieści w sobie muzeum sztuki współczesnej (Musée National d’Art Moderne) oraz główną bibliotekę publiczną Paryża. Nazwa tego miejsca wzięła się od nazwiska prezydenta Francji, Georgesa Pompidou, który postanowił w tym miejscu stworzyć centrum kulturalne. Budowa trwała od 1972 do 1977 roku.

Oryginalna struktura budynku inspirowana była projektem teoretycznym, tzw. Fun palace, czyli idealnej przestrzeni widowiskowo-wystawienniczej. Wszystkie instalacje wyprowadzono na zewnątrz i pomalowano na różne kolory, np. niebieski to układ klimatyzacyjny, a czerwony – urządzenia odpowiadające za bezpieczeństwo. Na płaskim dachu znajduje się taras z kawiarnią, umożliwiający oglądanie panoramy Paryża.

  • Godziny otwarcia: 11.00 – 22.00 (codziennie)
  • Aktualne ceny za wejście znajdziecie tutaj

Z Centrum Pompidou wracamy na Rue Rivoli i ruszamy nią na zachód. W ten sposób po kilkunastu minutach staniemy przed wejściem do jednego z najlepiej znanych i najczęściej odwiedzanych miejsc w Paryżu.

Musée du Louvre

Luwr, uważany za najbardziej dostojny z paryskich pałaców, mieści w swoich salach jedno z największych muzeów sztuki na świecie. Trzy skrzydła budowli otaczają centralnie położony Plac Napoleona, z charakterystyczną szklaną piramidą oraz pomnikiem konnym Ludwika XIV.

Kolekcje Luwru obejmują dzieła sztuki od starożytności, aż do połowy XIX wieku, które rozmieszczono w ogromnych salach i galeriach. Podobno gdybyśmy na oglądanie każdego eksponatu przeznaczyli 30 sekund, to zwiedzenie całego muzeum zajęłoby nam 100 dni. Dlatego też przy jednym pobycie nie sposób ogarnąć całości bogactwa tego miejsca.

Jest tu co najmniej kilka rzeczy, które zna każdy miłośnik sztuki, i które przyciągają turystów z całego świata. Wśród nich króluje oczywiście słynna „Mona Lisa”, zwana też „Giocondą”, Leonarda da Vinci, do której podziwiania ustawiają się kolejki wielbicieli. Z cennych obrazów warto też wymienić: „Wolność prowadzącą lud na barykady”, „Tratwę Meduzy” czy „Gody w Kanie Galilejskiej”, a wśród rzeźb między innymi: „Nike z Samotraki”, „Pocałunek Amora i Psyche” i oczywiście „Wenus z Milo”.

Wenus z Milo

Mona Lisa pozuje do zdjęć

Szczególne wrażenie zrobiły na nas także dawne apartamenty cesarskie, a wśród nich Le Grand Salon, z ogromnym, kryształowym żyrandolem. W pomieszczeniu ustawiono liczne fotele i kanapy w taki sposób, że bez trudno mogliśmy sobie wyobrazić, jak w tym miejscu odbywały się przyjęcia i biesiady.

  • Aktualne godziny otwarcia znajdziecie tutaj (zwracamy uwagę na fakt, że we wtorki muzeum jest w ogóle zamknięte, a w środy i piątki otwarte aż do 21.45)
  • Cena biletu: 17€ (zakupiony online), 15€ (zakupiony w kasie muzeum)
  • Więcej na temat Luwru przeczytacie w tym wpisie

Nike

Sale Luwru

Apartamenty

Opuszczając teren Luwru mijamy Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli (Arc du Carrousel), wzniesiony na polecenie Napoleona, na wzór Łuku w Rzymie. Miał on upamiętniać wielkie dokonania cesarza: bitwę pod Austerlitz, poddanie Ulm i traktaty tylżyckie. Dalej przechodzimy przez ogrody (Jardin des Tuileries) oraz…

Plac przed Luwrem

Place de la Concorde (Plac Zgody)

Plac powstał w latach 1755-1775, a na jego środku ustawiono pomnik Ludwika XV. W czasach rewolucji pomnik usunięto, a na jego miejscu ustawiono gilotynę, która pozbawiła życia ponad 1300 osób, w tym króla Ludwika XVI (1793 r.) oraz królową Marię Antoninę.

Obecnie pośrodku placu znajduje się egipski obelisk (ma ponad 3300 lat!) jako dar wicekróla Egiptu, Muhammada Alego z 1831 roku. W narożnikach ustawiono osiem kobiecych posągów symbolizujących osiem głównych miast Francji.

Tu zaczynają się słynne Pola Elizejskie.

Avenue des Champs-Élysées

Reprezentacyjna aleja prowadzi przez dwa kilometry do placu Charlesa De Gaulle’a i Łuku Triumfalnego. Do 1616 roku tereny te zajmowały pola uprawne, przez które (na zlecenie Marii Medycejskiej, żony króla Henryka IV) poprowadzono drogę otoczoną drzewami. Wkrótce stała się ona modnym deptakiem i miejscem spotkań arystokracji. Tu chadzała, między innymi, królowa Maria Antonina na spacery z przyjaciółmi.

Widok na Pola Elizejskie z góry

W XIX wieku aleję zaopatrzono w chodniki, fontanny i oświetlenie gazowe, była też kilkukrotnie przebudowywana. Dzisiejszy wygląd zawdzięcza przebudowie w 1993 r., kiedy to poszerzono chodniki. Obecnie wzdłuż ulicy otwarte są liczne kawiarnie, sklepy światowych marek, teatry i kina, często też odbywają się tu wystawy i imprezy publiczne (w tym finał Tour de France, z ceremonią wręczenia nagród). 14 lipca w Narodowe Święto Francji wzdłuż Alei organizowana jest defilada wojskowa.

Z ciekawszych budowli przy Polach Elizejskich warto wymienić Grand Palais (duża, przeszklona hala wystawowa) oraz Petit Palais (muzeum z kopułą przypominającą tę z Pałacu Inwalidów). Oba obiekty zbudowano w otoczeniu ogrodów z okazji wystawy światowej w 1900 r.

Grand Palace

Petit Palace

Plac Charlesa De Gaulle’a i Łuk Triumfalny

Niegdyś plac nazywany był Placem Gwiazdy – od niego rozchodzą się promieniście ulice miasta, a sam stanowi ważny punkt orientacyjny na planie Paryża.

Stojący pośrodku Łuk Triumfalny zbudowano dla uczczenia tych, którzy polegli w walce o Francję w czasie wojen rewolucji francuskiej ora wojen napoleońskich. Budowę prowadzono w latach 1806-1836 na polecenie Napoleona, w formie jednoarkadowego rzymskiego Łuku Triumfalnego. Ma wysokość 51 m i szerokość 44,8 m.

Łuk Triumfalny

Na ścianach łuku wyryto nazwiska 386 oficerów napoleońskich, w tym siedmiu Polaków, także nazwy pięciu polskich miast (na pamiątkę zwycięstw) – Gdańska, Ostrołęki, Pułtuska, Heilsbergu (Lidzbark Warmiński) oraz Wrocławia.

Pod łukiem znalazła się przestrzeń dla Grobu Nieznanego Żołnierza z Płomieniem Pamięci. Na szczycie budowli stworzono taras widokowy pozwalający podziwiać panoramę miasta.

  • Godziny otwarcia: 10.00 – 22.30 (od października do marca), 10.00 – 23.00 (przez resztę roku)
  • Bilet wstępu: 13€

Dzielnica La Defence widoczna z Łuku

IV DZIEŃ

Wersal

Wersal do dziś jest synonimem przepychu i świetności, podziwianym przez turystów z całego świata. Codziennie tłumy przybyszów przepływają przez sale pałacowe, by zaznać choć odrobinę luksusu, z którego słynęła królewska rezydencja. Pałac wersalski znajdujący się na przedmieściach Paryża w początkowych założeniach miał być pałacem myśliwskim – wzniesiono go w XVII wieku, za czasów panowania Ludwika XIII. Z powodu ogromnej sympatii kolejnych władców do tego miejsca, Wersal powiększano i udoskonalano, zorganizowano także ogrody i wybudowano fontanny.

Sala Kryształowa

W 1674 r. pałac był już znany w całej Europie, udostępniono go nawet do zwiedzania. Osiem lat później stał się największą rezydencją na Starym Kontynencie i oficjalną siedzibą króla Francji. Dopiero rewolucja zakończyła okres jego świetności, wnętrza splądrowano, skradziono dzieła sztuki, a budynek popadał w ruinę. W 1833 roku urządzono tu Muzeum Historii Francji, w którym zgromadzono obrazy i rzeźby związane z najważniejszymi momentami w historii kraju. Pałac jest jedną z najwspanialszych budowli baroku klasycznego. Składa się z dwóch kondygnacji – na parterze znajdziemy głównie wystawy tematycznie związane z dziejami pałacu i ogrodów wersalskich, a na piętrze komnaty królewskie oraz najsłynniejszą salę – Galerię Zwierciadlaną z 17 ogromnymi lustrami i kryształowymi żyrandolami. Otaczający rezydencję park zajmuje powierzchnię powyżej 800 hektarów i jest dostępny do zwiedzania za darmo.

Najwygodniejszym sposobem na dotarcie z Paryża do Wersalu jest wybór pociągu RER lub SNCF. Do wyboru mamy trzy opcje:

  • kolejka RER – linia C do stacji Versailles Château – Rive Gauche,
  • pociąg SNCF z dworca Montparnasse do stacji Versailles Chantiers,
  • pociąg SNCF z dworca Saint Lazare do stacji Versailles Rive Droite.

Spacer ze wszystkich stacji w Wersalu do pałacu zajmie Wam ok. 15 minut. Ceny biletów we wszystkich powyższych opcjach transportu są do siebie zbliżone (za pociąg SNCF z dworca Montparnasse do stacji Versailles Chantiers zapłaciliśmy 7,30€ za osobę w dwie strony).

Godziny otwarcia pałacu i ogrodów oraz cennik znajdziecie na oficjalnej stronie Wersalu.

Nasz obszerniejszy wpis o Wersalu znajdziecie tutaj.

Moulin Rouge

Jeśli wybieracie się do Paryża, to polecamy Wam rozważyć wypad na rewię do kabaretu Moulin Rouge. Klimat tego miejsca jest atrakcją samą w sobie, a tancerze oraz akrobaci swoimi występami dodatkowo zadbają o masę niezapomnianych wrażeń. Widowiska odbywają się codziennie o godz. 21 oraz 23, a bilety (najlepiej ze sporym wyprzedzeniem) kupicie na oficjalnej stronie Moulin Rouge. Ceny rozpoczynają się od 70€, nie jest więc to zbyt tania rozrywka, ale wyszliśmy z założenia, że jest to atrakcja typu „once in a lifetime”, chodź nie ukrywamy, że jeśli zmieni się repertuar (byliśmy na show „Feerie”) i będziemy jeszcze kiedyś w Paryżu, to chętnie do Moulin Rouge wrócimy.


Z atrakcji, o których czytaliśmy, że są warte odwiedzenia, a na które nie starczyło nam czasu, wymienić możemy:

Wieża Montparnasse – ulubiony punkt widokowy wielu turystów ze szkła i metalu, o wysokości 210 metrów; na 56 piętrze znajdziemy punkt, a na 59 – taras widokowy (więcej informacji na tej stronie);

Katakumby Paryża – czyli sieć korytarzy w dawnych kamieniołomach, z czasów cesarstwa rzymskiego (link) – zarówno katakumby, jak i wieżę Montparnasse można dołączyć do zwiedzania w trakcie drugiego dnia;

Cmentarz Pére-Lachaise – największy cmentarz paryski, założony na początku XIX wieku; spoczywa na nim 300 tysięcy osób, a 70 nagrobków zdobionych jest dziełami sztuki neogotyku, baroku i secesji. Wśród znanych osobistości pochowani tu zostali Fryderyk Chopin, Edith Piaf, Molier i Jim Morrison.


Informacje praktyczne

Loty

Najpopularniejszym okolicznym lotniskiem wśród niskobudżetowych przewoźników jest port lotniczy Paryż-Beauvais. Lotnisko to jest oddalone od centrum Paryża o ponad 80 km. Z Polski dostać się tam możecie wybierając loty Wizz Airem lub Ryanairem z następujących miast:

– Gdańsk (Wizz Air),

– Poznań (Wizz Air i Ryanair),

– Kraków (Ryanair),

– Warszawa-Modlin (Ryanair),

– Wrocław (Ryanair).

Z uwagi na konkurencję cenową między przewoźnikami, najtańsze bilety znajdziecie na loty ze stolicy Wielkopolski (od 39 zł w jedną stronę).

29 marca 2020 r. Wizz Air uruchomi także codzienne połączenie pomiędzy lotniskami Warszawa–Chopin a Paryż–Orly (ok. 15 km od centrum miasta). Członkowie Wizz Discount Club mogą nabywać bilety już za 46 zł za lot w jedną stronę (cena bez członkostwa: od 89 zł).

Dojazd z lotniska

  • Paryż-Beauvais:

Najprostszym sposobem na dotarcie do centrum miasta jest autobus łączący lotnisko ze stacją metra Porte Maillot. Przejazd trwa ok. 75 minut (choć jeśli miasto będzie zakorkowane, to może się przedłużyć nawet do blisko 2 godz.). W związku z tym, że przewoźnik nie ma na tej trasie konkurencji, to ceny są dość wygórowane: 15,90€ w jedną stronę lub 29€ w dwie. Bilety najlepiej zakupić online na tej stronie, bo na miejscu do kas biletowych może być dość długa kolejka, a i bilety w kasach są droższe niż te kupione online. Rozkład jazdy skoordynowany jest z lotami, więc nie ma obawy, że będziecie po przylocie długo czekać na autobus.

Inną opcją jest autobus miejski do stacji kolejowej w Beauvais, a tam przesiadka w pociąg. Jednak jest to opcja niewiele tańsza, a i czasowo również niekoniecznie coś zaoszczędzicie.

  • Paryż-Orly:

Najtańszym rozwiązaniem jest tramwaj T7 spod lotniska do stacji metra Villejuif-Louis Aragon (ostatni przystanek). Tam przesiadamy się w metro linii 7, którym dojedziemy do centrum miasta. Koszt: dwa bilety jednorazowe (czyli łącznie maksymalnie 3,80€). Nie byliśmy osobiście na tym lotnisku, ale z relacji innych podróżników wynika, że dojście z lotniska na przystanek jest dość słabo oznaczone, więc trzeba być uważnym i spostrzegawczym.

Wygodniejszą, choć oczywiście droższą opcją, jest autobus Orlybus, który dowiezie nas do stacji metra Denfert-Rochereau (niedaleko dworca Montparnasse). Bilet w jedną stronę kosztuje jednak aż 8,70€.

Poruszanie się po mieście

Komunikacja miejska w stolicy Francji jest bardzo rozbudowana, a w jej skład wchodzi metro, tramwaje, autobusy i pociągi RER.

Podstawowy bilet jednoprzejazdowy kosztuje 1,90€, jeśli kupimy go w automacie, np. na stacji metra, a 2€ u kierowcy autobusu. Taki bilet umożliwia podróż autobusem, metrem, tramwajem lub kolejką RER.

Pamiętajmy jednak, że bilet skasowany w metrze pozwala przesiadać się na inne linie metra i RER, ale w autobusie już nie będzie ważny. Podobnie bilet skasowany w autobusie – będzie ważny na innej linii autobusowej oraz w tramwaju, ale już nie w metrze. Bilet skasowany w autobusie pozwala podróżować z przesiadkami przez 1,5h, a bilet skasowany w metrze umożliwia łączną jazdę przez 2h od skasowania.

Z ekonomicznego punktu widzenia warto kupić w automacie karnet na 10 przejazdów, który kosztuje 16,90€. Karnet składa się z 10 osobnych biletów, więc cena jednego biletu nie przekracza w tym przypadku 1,70€.

Siatkę połączeń, rozkłady i szczegółowe cenniki znajdziecie na stronie operatora transportu publicznego – RATP.

Paris Museum Pass / Paris Pass

Podobnie jak w większości innych miast licznie odwiedzanych przez turystów, tak i w Paryżu przygotowane zostały różne pakiety zniżkowe dla zwiedzających. Najpopularniejsze z nich to Paris Museum Pass oraz Paris Pass.

Paris Museum Pass umożliwia wstęp do kilkudziesięciu muzeów, świątyń i innych obiektów, z których najważniejsze to Luwr, Wersal, Łuk Triumfalny, Muzeum Orsay, kaplica Sainte-Chapelle oraz Panteon. Pełen wykaz obiektów znajdziecie pod tym linkiem. Warto zaznaczyć, iż posiadając Passa nie musicie stać w kolejkach przy wejściu do muzeów, tylko z reguły wchodzicie specjalnie oznaczonym wejściem, co pozwala zaoszczędzić naprawdę sporo czasu. Zakupu możecie dokonać online tutaj (metody wysyłki to: przesyłka kurierska – płatna, dostarczenie do Waszego hotelu w Paryżu – płatne, odbiór osobisty w wybranej informacji turystycznej – darmowy) lub będąc już w Paryżu w kasie muzeum (co może wiązać się z kolejką) albo, co sami testowaliśmy i polecamy, w informacji turystycznej.

Paris Museum Pass dostępny jest w trzech wariantach:

  • 48-godzinny – kosztuje 52€;
  • 96-godzinny – kosztuje 66€;
  • 144-godzinny – kosztuje 78€.

Pass ważny jest od chwili pierwszego użycia (wejścia do pierwszego muzeum).

UWAGA! Posiadanie Passa nie zwalnia Was z zarezerwowania darmowej wejściówki do Luwru! Po zakupieniu PMP musicie dokonać rezerwacji wejścia do Luwru na konkretną godzinę podając numery seryjne Waszych Passów. Szczegółową instrukcję znajdziecie tutaj.

Bardziej rozbudowaną opcją jest Paris Pass. W jego skład wchodzą opisany powyżej Paris Museum Pass, ale także m.in. Travelcard (karta umożliwiająca korzystanie ze wszystkich środków publicznego transportu) oraz bilety wstępu do wielu innych atrakcji Paryża, np. Opery Garnier, wjazd na taras widokowy w Montparnasse Tower oraz jednodniowa wycieczka autobusem typu Hop-On-Hop-Off.

Bardziej szczegółowe informacje znajdziecie na tej stronie. Dodamy tylko, że ceny rozpoczynają się od 130€ (za 2-dniowy Pass).

Kalkulację opłacalności opisanych przez nas wariantów zostawiamy Wam, bo wszystko zależy od tego, co planujecie w Paryżu zwiedzić i jak długo chcecie tam zostać. My będąc w stolicy Francji od piątku do poniedziałku zdecydowaliśmy się na 96-godzinny Paris Museum Pass i nie żałujemy tego wyboru. Jeśli chodzi o bilety na komunikację miejską, to zużyliśmy we dwójkę 24 bilety (w tym dwa karnety 10-przejazdowe).