W Bolonii znajdziemy wszystko, co we włoskich miastach najlepsze: rozległą starówkę, zabytkowe gmachy i kościoły, klimatyczne zakątki oraz dobre jedzenie. Swoją światową sławę zawdzięcza jednak najstarszemu uniwersytetowi w Europie, a także charakterystycznej, czerwonej zabudowie, dzięki której nazywana jest „czerwonym miastem”.

Zwiedzanie miasta

Historyczna część Bolonii rozciąga się na niewielkim obszarze, więc bez trudu możemy wybrać się na niespieszny spacer po jej ulicach i placach. Istnieje tu także wiele ścieżek rowerowych, dzięki czemu jednoślad to popularny tutaj środek lokomocji. W samym centrum znajdziemy także wypożyczalnie rowerów.

Jeśli podróżujecie publicznymi środkami transportu, to zapewne wysiądziecie w Bolonii na dworcu kolejowym Bologna Centrale. Stąd ruszamy pieszo na wschód, wzdłuż ruchliwej Viale Pietro Pietramellara, skąd skręcamy w prawo, w Piazza XX Settembre, przechodzącą dalej w Via dell’Indipendenza. Ta z kolei zaprowadzi nas do ścisłego centrum miasta – Piazza del Nettuno  i dalej – Piazza Maggiore.

W czerwonym mieście

Miasto arkad

W Bolonii trudno jest zmoknąć. Wzdłuż większości ulic historycznej części miasta ciągną się przestronne, fantastyczne arkady. Jest ich łącznie 37 kilometrów, najwięcej na całym świecie, a większość z nich powstała od XI do XVI wieku. Wędrując w ich cieniu (praktycznie całą trasę z dworca do głównego placu) ma się wrażenie chodzenia w wielkim labiryncie.

Fantazyjne arkady

W Bolonii nie zmokniesz

Miasto wielu wież

Przez wieki Bolonię kojarzono z wieżami. W XII wieku były one bardzo modne, szacuje się, że do końca XIII wieku powstało ich tu nawet 180. Miały one pokazywać bogactwo właścicieli, jako część miejskich rezydencji, ale służyły także (a może i przede wszystkim) celom obronnym. Niestety tylko co piąta przetrwała do dziś, większość uległo zniszczeniu w przebiegu wojen i bombardowań. Najbardziej znane są znajdujące się po sąsiedzku wieże Asinelli i Garisenda, zwane „Dwiema Wieżami” (więcej o nich znajdziecie w dalszej części wpisu).

Ocalałe do dziś wieże

Dwie Wieże

Katedra św. Piotra

Po drodze do głównego placu miasta mijamy (przy Via dell’Indipendenza) katedrę odbudowaną po pożarze w 1141 roku. Jej wnętrze jest zdominowane przez styl barokowy. Szczególną uwagę zwracają freski w apsydzie oraz obraz „Zwiastowanie Pańskie”.

Ołtarz główny

Zwiastowanie Pańskie

Piazza del Nettuno

Pierwszym placem, który odwiedzamy w drodze z dworca kolejowego, jest Plac Neptuna, z położoną centralnie Fontanną Neptuna – jednym z symboli miasta. Została zbudowana w latach 1563-1564 jako element systemu wodnego, który miał dostarczać wodę pitną mieszkańcom miasta. U stóp posągu boga mórz umieszczono cztery nimfy – symbole największych rzek świata: Nilu, Amazonki, Gangesu oraz Dunaju.

W drodze na plac Neptuna

Fontanna boga mórz

We wschodniej części placu znajduje się wejście do Palazzo del Re Enzo (Pałac króla Enzo), wzniesionego w 1245 roku jako przybudówka do Palazzino della Podestà. Więziono tu przez 23 lata króla Enzo, syna Fryderyka II Sycylijskiego.

Pałac króla Enzo

Udając się na południe przechodzimy wprost z jednego placu na drugi…

Piazza Maggiore

Już od czasów średniowiecznych jest to najważniejsze miejsce w Bolonii i jeden z największych placów we Włoszech. Otoczony jest przez zabytkowe pałace, w tym Palazzo d’Accursio (obecnie ratusz), który powstał jako połączenie kilku budynków na przestrzeni wieków (najstarszy z nich pochodzi z XIII wieku). W jego fasadzie zwraca uwagę portal z pomnikiem Grzegorza XIII oraz posąg Madonna di Piazza z XV wieku.

Piazza Maggiore

Palazzo d’Accursio

Madonna di Piazza

Basilica di San Petronio (Bazylika św. Petroniusza, patrona Bolonii)

Wznosząca się nad Piazza Maggiore fasada należy do siódmego największego kościoła w Europie. Jej dolną część pokryto kolorowym marmurem, a górną, niedokończoną, jedynie surową cegłą.

Fasada bazyliki

Portal wejściowy

Budowę bazyliki rozpoczęto w 1390 roku, ale prace przerwano po ponad 80 latach na rozkaz papieża, który nie chciał, by jej rozmiary przekroczyły wysokość Bazyliki św. Piotra w Rzymie.

We wnętrzu, poza licznymi kaplicami, zobaczymy ogromne kolumny w nawie głównej, a także najstarsze funkcjonujące organy na świecie (z XV wieku).

  • Wstęp do świątyni jest darmowy
  • Za możliwość wykonania zdjęć w środku zapłacimy 2 €
  • Płatną częścią świątyni jest Capella dei Re Magi (3 €) z niesamowitym freskiem „Niebo” oraz „Piekło” autorstwa Giovanni’ego de Modena

Wnętrze bazyliki św. Petroniusza

Ołtarz główny

  • Wstęp na taras widokowy przy bazylice jest płatny (5 €), możliwy od poniedziałku do piątku w godzinach 10.00-13.00 i 15.00-18.00 oraz w weekendy 10.00-13.00 i 14.00-18.00; wejście od strony południowej, od strony Piazza Galvani

Piazza Galvani

Z Piazza Maggiore udajemy się na wschód, przechodząc pod łukiem, wąską uliczką Via Clavature, która po około 200 metrach doprowadza nas do Via Castiglione, w którą skręcamy w lewo.

Przejście z Piazza Maggiore na Via Clavature

Palazzo della Mercanzia

Pałac, znajdujący się na placu o tej samej nazwie, od XIV do XVIII wieku był siedzibą Forum Kupców, a później Izby Gospodarczej. Budowla prezentuje połączenie stylów romańsko-lombardzkiego, gotyckiego i klasycznego. Charakterystycznym elementem fasady jest loggia, wsparta na filarach, podtrzymujących ostro zakończone łuki – w ich niszach zobaczymy marmurowe posągi.

Palazzo della Mercanzia

Zaledwie kilkadziesiąt metrów dalej na północ, ulica zaprowadzi nas do jednej z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Bolonii.

Due Torri (Dwie Wieże)

Są nie tylko symbolem miasta, ale też jego najlepszym punktem widokowym. Co ciekawe, właśnie w tym miejscu zbiegało się pięć głównych ulic biegnących do bram średniowiecznych murów miejskich.

Due Torri i kopuła kościoła św. Bartłomieja

Kręte schody na wieżę

Ze szczytu Torre degli Asinelli, najwyższej zachowanej wieży w Bolonii, rozciąga się panorama na tysiące domów z czerwonej cegły i niewysokie, pobliskie wzgórza. Wieżę wzniesiono w 1109 roku i prawdopodobnie była z początku wyższa nawet o 25 metrów – obecnie jej wysokość to 97 metrów, a pochyłość 1,3 metra. Towarzysząca jej Torre Garisenda ma około 49 metrów wysokości i 3,22 m pochyłości.

  • Do zwiedzania udostępniono Torre degli Asinelli – na jej szczyt prowadzi 498 wąskich, drewnianych schodów (zła informacja dla leniuszków – nie ma windy)
  • By wejść na wieżę, należy wcześniej zapisać się na wybraną godzinę (istnieje ograniczona ilość miejsc w grupie zwiedzających)
  • Aktualne ceny i godziny wstępu (z możliwością zakupu biletu) znajdziecie na tej stronie

Czerwone miasto

Widok na centrum miasta (Plazza Maggiore i bazylika św. Petroniusza) oraz okoliczne wzgórza

Widok z góry na kościół św. Bartłomieja

Chiesa dei Santi Bartolomeo e Gaetano

Kościół św. Bartłomieja i Kajetana leży w bezpośrednim sąsiedztwie Dwóch Wież. Tradycja świątyni pw. św. Bartłomieja w tym miejscu sięga prawdopodobnie V wieku – późniejszą budowlę wzniesiono na fundamentach wczesnochrześcijańskiego kościoła. Swój obecny wygląd zawdzięcza gruntownej renowacji i rozbudowie przeprowadzonej w XVII wieku, kiedy to dodano do niej dzwonnicę oraz kopułę.

Fasada kościoła

Kopulaste sklepienia kościoła

Trójnawowa świątynia ozdobiona została freskami ukazującymi sceny z życia jej patronów, a ściany bocznych kaplic XVII-wiecznymi malowidłami.

  • Wejście do kościoła jest bezpłatne

Ołtarz główny

Wnętrze kościoła

Wracamy w pobliże Dwóch Wież i udajemy się w kierunku północno-wschodnim wzdłuż Via Zamboni, mijając po drodze, między innymi, bazylikę San Giacomo Maggiore oraz Palazzo Gotti (około 200 m dalej). Tuż naprzeciw znajdziemy Palazzo Poggi – obecną siedzibę Uniwersytetu Bolońskiego i jego rektorat. Tu zaczyna się rozległy obszar uczelni.

Palazzo Gotti

Uniwersytet Boloński

Pierwszy, publiczny uniwersytet cywilizacji łacińskiej powstał w 1088 roku i do dziś uważany jest za jeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych uniwersytetów na świecie. Stawiany był za wzór średniowiecznym uczelniom wyższym. Studiowali tu, między innymi, Mikołaj Kopernik (jego pomnik znajduje się na terenie uczelni), Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Jan Kochanowski i Umberto Eco.

Budynek Uniwersytetu

Wycieczka przez kampus

Okolice uniwersytetu opuściliśmy w kierunku południowym przez Via dell’Unione, skąd skręciliśmy w prawo, w Via S Vitale, dalej w lewo w Piazza Aldrovandi i znów w prawo, w Strada Maggiore. Prowadząca w lewo Via Gerusaleme doprowadzi nas do placu i kolejnej słynnej świątyni w mieście.

Gdzieś w drodze

Piazza Santo Stefano nazywano niegdyś placem siedmiu kościołów. W budynkach wokół jego trójkątnej powierzchni ulokowano liczne kawiarnie pod wspaniałymi arkadami. Jednym z ciekawszych zabytków architektury jest tutaj XV-wieczny Palazzo Isolani.

Arkady na placu

Piazza Santo Stefano i Palazzo Isolani (po lewej)

Widok na część świątyni od strony placu

Complesso di Santo Stefano

Bazylika św. Stefana to jeden z najlepiej zachowanych zabytków architektury romańskiej w Bolonii – w średniowieczu była to jedna z największych świątyń w Europie.

W zasadzie nie jest to kościół, a cały kompleks świątyń, nazywanych niegdyś Sette Chiese (Siedem Kościołów) – dziś pozostały z nich zaledwie cztery (Kościół Krzyża, Kościół Grobu, Kościół św. Vitale i św. Agrikola oraz Kościół Męczeństwa) oraz łączące je dziedzińce.

Fasada Kościoła Krzyża i Kościoła Grobu

Kościół Grobu

Element wystroju dziedzińca

Wejście główne prowadzi przez Kościół Krzyża z VIII wieku, gdzie przechowywane są relikwie męczenników. V-wieczny Kościół Grobu został wybudowany na zlecenie św. Petroniusza (biskupa Bolonii), na wzór świątyni o tej samej nazwie w Jerozolimie.

Ogólnie kompleks sprawia wrażenie dość surowego i nieco mrocznego. Dużo jaśniejsze są dwa dziedzińce – jeden z nich otoczony został krużgankiem w stylu romańskim. U zwieńczenia kolumn znajdują się postaci, które zainspirowały Dante Alighieri do opisu dusz cierpiących w Czyśćcu w „Boskiej Komedii”.

  • Godziny otwarcia – codziennie 8.00 – 19.00
  • Wstęp bezpłatny

Dziedziniec z krużgankiem

Fresk na dziedzińcu

Wystrój wnętrza

Jeśli nie macie już dość zwiedzania kościołów, pozostał nam do zobaczenia jeszcze jeden niepozorny kościół, leżący nieco na uboczu. Z Piazza Santo Stefano powinniśmy udać się Via de’ Popoli, dalej w lewo Via Castiglione, z niej w prawo w Via Farini, od której odbiega w lewo Via Garbiladi. Ta doprowadzi nas wprost do wejścia do…

Basilica di San Domenico

Surowa, romańska fasada skrywa w środku dzieła sztuki, w tym bogato zdobiony sarkofag św. Dominika – wśród licznych rzeźb, które go pokrywają, trzy są autorstwa Michała Anioła. W sarkofagu spoczywa ciało założyciela zakonu dominikanów.

Bazylika św. Dominika

Kaplica św. Dominika z sarkofagiem

Gdy wrócimy Via Castiglione do Via Farini i skręcimy w nią w lewo, po około 60 metrach trafimy znów na Piazza Galvani.

W tej okolicy można zwiedzić Palazzo dell’Archiginnasio, pierwszą siedzibę Uniwersytetu Bolońskiego do 1803 roku. Z ciekawszych rzeczy do zobaczenia jest tu siedemnastowieczna Sala Anatomica do sekcji zwłok. Od 1838 roku ten budynek to ogromna Biblioteka Komunalna Bolonii.

Finestrella di Via Piella

W dawnych czasach Bolonia, podobnie do większości włoskich miast, posiadała rozbudowany system kanałów, który w większości został zakryty przez zabudowę w latach 50. i 60. XX wieku. Jedną z ich pozostałości jest Via Piella, którą można podziwiać z kilku różnych punktów. Za najbardziej malowniczy z nich uważa się małe okienko, które bardzo łatwo jest przeoczyć. Można przez nie zobaczyć kawałek starego kanału wijącego się wśród budynków, nazywany „Małą Wenecją”.

  • Okienko znajdziecie w ścianie, pod arkadami na Via Piella (w połowie odległości między Via Bertiera i Via Augusto Righi) – idąc na północ przez Via dell’Indipendenza najlepiej skręcić w Via Bertiera

Widok z okienka

Mała Wenecja